Somuncu Baba Türbesi

Somuncu Baba Türbesi ve Külliyesi

Somuncu Baba Türbesi Malatya’nın Darende ilçesindedir. Malatya Merkez’e yaklaşık 109 km, Darende Merkez’e ise yaklaşık 3 km uzaklıktadır. Külliye içerisinde; Türbe Bölümü, Ahfâd Mezarlığı ve Hazire Bölümü, Yeni ve Ek Cami Bölümleri, Somuncu Baba Müzesi, Hamidiye Çarşısı ve Abdesthaneler, Kudret Havuzu ve Tohma Kanyonu bulunuyor.

Somuncu Baba Kimdir?

Asıl adı Hamid Hamidüddin olan Somuncu Baba Osmanlı Padişahı Yıldırım Bayezid zamanında yaşamıştır. İsmi kaynaklarda; Hamid-i Veli, Şeyh Hamid-i Veli, Hamidüddün-i Veli, Hamid Hamideddin-i Veli şeklinde geçmektedir. 1331 yılında Kayseri’nin Akçakaya köyünde doğmuştur. Anadolu’yu manevi fetih için gelen Horasan erenlerinden Şemseddin Musa Kayseri’nin oğludur. Soyunun Peygamber Efendimiz Hz. Muhammed’e (S.A.V.) dayandığı ve 24. kuşaktan torunu olduğu belirtilmektedir.

Şeyh Hamid-i Veli Hazretleri ilk tahsilini babasından almıştır. Bilge bir kişiliğe sahip olan Şeyh Hamid-i Veli Hazretleri ilim alanındaki çalışmalarını Şam, Tebriz ve Erdebil’de sürdürmüştür. Dini ve dünyevi ilimlerle ilgili icazet alarak, irşad vazifesi için Anadolu’ya dönmüş ve Bursa’ya yerleşmiştir. Bursa’da çilehanesinin yanında yaptırdığı ekmek fırınında somun pişirip çarşı pazar dolaşarak “Somunlar, Müminler” diyerek insanlara ekmek dağıtmıştır. Bu nedenle Somuncu Baba ve Etmekçi Koca olarak da tanınmıştır.

Zamanın Padişahı Yıldırım Bayezid, Niğbolu zaferinden sonra Bursa Ulu Camii’ni yaptırınca Ulu Camii’nin açılış hutbesini Şeyh Hamid-i Veli Hazretleri okumuş ve Fatiha Süresini yedi farklı şekilde yorumlamıştır. Bu olağanüstü hutbeyi dinleyen cemaat Şeyh Hamid-i Veli Hazretlerine büyük bir teveccüh göstermiştir. Manevi kişiliği ve bilgelik yönü ortaya çıkan Şeyh Hamid-i Veli Hazretleri şöhretten korktuğu için talebeleriyle birlikte Bursa’dan ayrılarak Aksaray’a gelmiştir. Aksaray’da Hacı Bayram-ı Veli Hazretlerini dünyaya ve ahirete ait ilimlerde eğiterek yetiştirmiş, irşad vazifesi için Ankara’ya görevlendirilmiştir.

Daha sonra ise Malatya’nın Darende ilçesine göç eden Şeyh Hamid-i Veli hazretleri burada vefat etmiştir. Darende’nin Hıdırlık adı verilen mevkiine dergahını kuran Somuncu Baba Hazretleri vefatının ardından öğrencilerini yetiştirdiği dergahın içerisinde defnedilmiştir. Günümüzde Zaviye Mahallesi olarak adlandırılan bu mekan zamanla camiye çevrilmiş, hem türbe hem de cami olarak yıllarca kullanılmıştır. Şeyh Hamid-i Veli’nin iki oğlu olduğu bilinmektedir. Oğullarından biri Aksaray’da kalmış diğer ise babası ile birlikte Darende’ye yerleşmiş ve burada vefat etmiştir. Darende’de vefat eden oğlunun kabri de Şeyh Hamid-i Veli Hazretlerinin yanındadır.

Somuncu Baba Türbesi’nin Tarihçesi

Somuncu Baba Türbesi’nin tarihi kaynaklarda eski dönemlerde cami olarak kullanılmadığı belirtilmektedir. Burası uzun bir süre zaviye ve medrese olarak hizmet vermiştir. İlerleyen yıllarda ise burası türbe halini almış ve zamanla cami olarak da kullanılmaya başlanmıştır. Yavuz Sultan Selim döneminde Sinan Paşa tarafından camide restorasyon yapılmıştır. Caminin minaresini 1685 yılında Somuncu Baba soyundan gelen Abidin Paşa inşa ettirmiştir.

Cumhuriyet döneminde cami ve türbe olarak kullanılan külliyede imamet görevini Somuncu Baba soyundan gelenler üstlenmiştir. Cumhuriyetin ilk yıllarında Somuncu Baba Hazretlerinin soyundan Hasan Feyzi Efendi camide görev yapmıştır. 1945 yılında vefat eden Hasan Feyzi Efendi’nin ardından imamlık görevi oğlu Ahmet Nuri Efendi’ye verilmiş fakat onun da kısa süre içerisinde tifo salgınından vefat etmesi üzerine Osman Hulusi Efendi imam olarak görevlendirilmiştir.

Osman Hulusi Efendi bu mekanı dönemin zor şartlarına rağmen en güzel şekilde restore etmeye ve korumaya çalışmıştır. Cami önünde yapılan balıklı havuz bu dönemde inşa edilmiş, türbe ve caminin çatısı bu dönemde yenilenmiştir.

Osman Hulusi Efendi’nin 1987 yılında emekliye ayrılması ile cami imamı olarak oğlu Hamid Hamidettin Ateş Efendi görevlendirilmiştir. Hamid Hamidettin Efendi 2014 yılına kadar camide görev yapmış ve caminin bugünkü haline gelmesinde büyük pay sahibi olmuştur. Vakıflar Genel Müdürlüğü’nün izni ile Hulusi Efendi Vakfı tarafından restorasyon ve genişletme çalışmalarının yanı sıra gelen ziyaretçilerin ihtiyaçlarına da uygun olacak şekilde külliye genişletilmiştir. 2002 yılında ek cami inşaatı yapılan külliyede 2013 yılında yapılan Yeni Cami bölümü ile külliye bugünkü halini almıştır.

Somuncu Baba Türbesi Video

Somuncu Baba Türbesi Harita

CEVAP VER

Please enter your comment!
Please enter your name here